Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên - Bài viết - Bệnh Học
Đọc và ngẫm: "Lễ vật lớn nhất của đời người là khoan dung. [Trích 14 điều răn của Phật] "
Chú ý: Các nội dung sai QUY ĐỊNHLuật chính tả sẽ bị XÓA
Nếu bạn đang gởi bài, hãy đọc qua bài này!

QuocBaoNet

Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên

Cho điểm
GIẢI PHẪU CHI TRÊN XƯƠNG KHỚP CHI TRÊN
Bài giảng Giải phẫu học
Chủ biên: TS. Trịnh Xuân Đàn
1. XƯƠNG CHI TRÊN (OSSA MEMBRI SUPERIORIS) Xương chi trên gồm có: xương bả vai, xương đòn, xương cánh tay, xương trụ, xương quay, các xương cổ tay, các xương đốt bàn tay, các xương đốt ngón tay.
Giữa các xương tiếp nối với nhau tạo thành các khớp.
1. Xương đòn
2. Mỏm quạ xương vai
3. Chỏm xương cánh tay
4. Xương vai
5. Xương cánh tay
6. Mỏm trên ròng rọc xương cánh tay
7. Xương trụ
8. Mỏm trâm trụ
9. Xương cổ tay
10. Xương đốt bàn tay
11. Xương đốt ngón tay
12. Mỏm trâm quay
13. Xương quay
14. Đài quay
15. Hố trên rồi cầu
16. Mấu động to xương cánh tay
17. Mỏm cùng vai

Hình 2.1.
Hệ thống xương khớp chi trên
1.1. Xương đòn (clavicula)
Là một xương dài, cong hình chữ S nằm ngang ở trước trên của lồng ngực.
1.1.1. Định hướng
Để đầu dẹt hướng ra ngoài, bờ lõm của đầu dẹt ra trước, mặt lõm thành rãnh của thân xương xuống dưới.
1.1.2. Mô tả
Xương đòn gồm có thân xương và hai đầu.
- Thân xương: có hai mặt (trên và dưới), hai bờ (trước và sau).
+ Mặt trên: 2/3 trong lồi, có cơ ức đòn chùm bám; 1/3 ngoài phẳng có cơ thang và cơ Delta bám.


Hình 2.2. Xương đòn nhìn mặt trên
+ Mặt dưới: ở phía trong và phía ngoài gồ ghề, ở giữa có rãnh cho cơ dưới đòn bám.


Hình 2.3. Xương đòn nhìn mặt dưới
+ Bờ trước: cong lồi, có cơ ngực to bám ở trong và cơ Delta bám ở ngoài
+ Bờ sau: cong lõm, có cơ ức đòn chùm bám ở trong, cơ thang bám ở
ngoài.
- Đầu trong: tròn to, tiếp khớp với xương ức.
- Đầu ngoài: rộng, dẹt, tiếp khớp với mỏm cùng vai.
1.2. Xương bả vai (scapula)
Là một xương dẹt mỏng hình tam giác nằm ở phía sau trên của lưng.
1. Góc trên
2. Bờ trong
3. Góc dưới
4. Hố dưới vai
5. Bờ ngoài
6. Diện (củ) dưới ổ chảo
7. Ổ chảo
8. Diện (củ trên ổ chảo)
9. Mỏm cùng vai
10. Mỏm quạ
11. Khuyết vai

Hình 2.4. Xương bả vai (mặt trước)
1.2.1. Định hướng
Để mặt lõm ra trước, bờ dầy ra ngoài, hõm khớp lên trên.
1.2.2. Mô tả
Xương bả vai dẹt, hình tam giác gồm có 2 mặt (trước và sau), 3 bờ (trên, trong, ngoài), 3 góc (trên, dưới, ngoài).
Mặt trước: lõm thành hố gọi là hố
dưới vai có cơ dưới vai bám.
Mặt sau: lồi, ở 1/4 trên có 1 phần xương nổi lên đi từ trong ra ngoài gọi là gai vai (sống vai). Gai vai chia mặt sau làm hai phần là hố trên gai và hố dưới gai để cho cơ trên gai và cơ dưới gai

1. Cổ xương bả 4. Góc dưới
2. Hố dưới gai 5. Gai vai
3. Bờ ngoài 6. Hố trên gai
Hình 2.5. Xương bả vai (mặt sau) bám. Ở đầu ngoài gai vai vồng lên tạo thành mỏm cùng vai để tiếp khớp với
đầu ngoài của xương đòn.
- Bờ trong (bờ sống): song song với cột sống, bờ này có 2 mép, mép trước có cơ răng to bám, mép sau có cơ trên sống, dưới sống bám, giữa hai mép có cơ góc bám ở trên cơ trám bám ở dưới.
- Bờ ngoài (bờ nách): dầy, phía trên là hõm khớp, ngay dưới hõm khớp có diện bám của phần dài cơ tam đầu, dưới có cơ tròn bé, cơ tròn to bám.
- Bờ trên (bờ cổ): mỏng và sắc, ở 1/4 ngoài có khuyết vai (khuyết quạ)
cho động mạch vai trên đi qua.
Các góc:
+ Góc trên hơi vuông có cơ góc bám.
+ Góc dưới (đỉnh) có cơ lưng to bám.
+ Góc ngoài: có hõm khớp hình ổ chảo để tiếp khớp với chỏm xương cánh tay, xung quanh ổ chảo là vành ổ chảo.
Trên hõm khớp có diện bám của phần dài cơ nhị đầu, dưới hõm khớp có diện bám của phần dài cơ tam đầu. Ở giữa ổ chảo và khuyết vai có mỏm quạ, đầu mỏm quạ có gân chung của cơ nhị dầu và cơ quạ cánh tay bám, cơ ngực bé bám ở bờ trong, dây chằng cùng quạ bám ở bờ sau.
1.3. Xương cánh tay (hunmerus)
Là xương dài, nối giữa xương bả vai với hai xương cẳng tay.
1.3.1. Định hướng
Đầu có chỏm lên trên, chỏm vào trong và rãnh giữa 2 mấu động ra trước.
1.3.2. Mô tả
Xương gồm có một thân và hai đầu.
- Thân xương: hình lăng trụ tam giác có 3 mặt, 3 bờ.
+ Ba mặt: (ngoài - trong – sau)
• Mặt ngoài: gồ ghề, ở giữa có ấn delta (hình chữ V) cho cơ Delta bám, ở
dưới có cơ cánh tay trước và cơ ngửa dài bám.
• Mặt trong: gồ ghề ở phía trên cho cơ quạ cánh tay bám, ở giữa có lỗ
dưỡng cốt, ở dưới phẳng có cơ cánh tay trước bám.
• Mặt sau: có một rãnh xoắn chạy chếch từ trên xuống dưới từ trong ra ngoài. Trong rãnh xoắn có bó mạch thần kinh quay lướt qua, ở mép trên và mép dưới rãnh xoắn có cơ rộng-trong - rộng ngoài bám.
+ Các bờ: (trước - ngoài - trong).
• Bờ trước: gồ ghề ở trên, nhẵn-phẳng ở giữa, dưới chia 2 ngành bao lấy hố vẹt.
• Bờ ngoài và trong: mờ ở trên, rõ ở dưới có vách liên cơ bám.
- Hai đầu xương
• Đầu trên: lần lượt có chỏm chiếm 1/3 khối cầu để khớp với ổ chảo xương bả vai và dính liền vào đầu xương bởi cổ khớp (cổ giải phẫu), phía ngoài chỏm và cổ khớp có 2 mấu: mấu động nhỏ ở trước, mấu động to ở sau, giữa hai mấu động có một rãnh để phần dài gân cơ nhị đầu đi qua. Đầu trên được dính vào thân xương bởi cổ tiếp (cổ phẫu thuật).
• Đầu dưới: bè rộng và cong ra trước.
Diện khớp có 2 phần: lồi cầu ở ngoài khớp với chỏm xương quay, ròng rọc ở trong khớp với hõm Sigma lớn của xương trụ.
Các hố trên khớp: phía trước, ở trên lồi cầu có hố trên lồi cầu (hố quay) để nhận vành khăn của xương quay; ở trên ròng rọc có hố trên ròng rọc (hố vẹt) để nhận mỏm vẹt của xương trụ khi gấp tay.
Phía sau: có hố khuỷu để nhận mỏm khuỷu của xương trụ khi duỗi tay.
Có 2 mỏm trên khớp là mỏm trên lồi cầu ở ngoài, mỏm trên ròng rọc ở trong để cho các toán cơ trên lồi cầu và trên ròng rọc bám. Khi duỗi tay 3 mỏm trên lồi cầu, mỏm trên ròng rọc và mỏm khuỷu nằm trên 1 đường thẳng, khi gấp tay 3 mỏm này tạo thành 1 tam giác cân.
1. Mấu động to
2. Rãnh gian mấu động
3. Mào mấu động to
4. Ấn delta
5. Hố quay
6. Mỏm trên lồi cầu
7. Lồi cầu
8. Ròng rọc
9. Mỏm trên ròng rọc
10. Hố vẹt
11. Lỗ nuôi xương
12. Nền mấu động bé
13. Cổ phẫu thuật
14. Mấu động bé
15. Cổ giải phẫu
16. Chỏm xương
17. Bờ trong
18. Hố khuỷu
19. Bờ ngoài
20. Rãnh xoắn

Hình 2.6. Xương cánh tay

1.4. Xương trụ (mua)
Là một xương dài nằm ở phía trong xương quay.
1.4.1. Định hướng
Để đầu to lên trên, diện khớp của đầu này ra trước, bờ sắc của thân xương hướng ra ngoài.
1.4.2. Mô tả
Xương trụ gồm có thân xương và 2 đầu.
- Thân xương: hình lăng trụ tam giác có 3 mặt, 3 bờ.
+ Các mặt (trước - sau - trong)
• Mặt trước: lõm thành rãnh, trên có cơ gấp chung nông bám, dưới phẳng có cơ sấp vuông bám.
1. Mỏm khuỷu
2. Bờ trước xương trụ
3. Bờ sau xương trụ
4. Bờ ngoài xương trụ
5. Mỏm trâm trụ
6. Mỏm trâm quay
7. Bờ trong xương quay
8. Bờ sau xương quay
9. Hõm sigma lớn
10. Mỏm vẹt xương trụ
11. Hõm sigma bé
12. Diện khớp với xương quay

Hình 2.7.
Xương trụ
• Mặt sau: ở trên có diện của cơ khuỷu bám, ở dưới có một gờ thẳng chia mặt sau ra làm 2 phần: phần trong lõm có cơ trụ sau bám, phần ngoài lần lượt từ trên xuống có các cơ: dạng dài ngón cái, duỗi ngắn và duỗi dài ngón cái và cơ duỗi riêng ngón trỏ bám.
• Mặt trong: có cơ gấp chung sâu ngón tay bám ở trên và che phủ phía dưới xương.
+ Ba bờ (trước - sau - ngoài).
• Bờ trước: rõ rệt ở trên, tròn ở dưới, trên có cơ gấp chung sâu, dưới có cơ sấp vuông bám.
• Bờ sau: cong hình chữ S, ở trên toả ra làm hai ngành ôm lấy mỏm khuỷu, ở dưới mờ dần rồi mất hẳn, có cơ trụ trước, trụ sau bám.
• Bờ ngoài: sắc ở trên và chia ra làm hai ngành ôm lấy hõm Sigma bé, ở
dưới nhẵn có màng liên cốt bám.
- Hai đầu xương
+ Đầu trên: có hai mỏm và 2 hõm.
• Hai mỏm là mỏm khuỷu ở sau trên mỏm vẹt ở trước dưới.
• Hai hõm là hõm Sigma nhỏ (hõm quay) để tiếp khớp với vành đài quay của xương quay, hõm Sigma lớn (hõm ròng rọc) để khớp với ròng rọc của xương cánh tay.
+ Đầu dưới: lồi thành một chỏm, phía ngoài tiếp khớp với xương quay, phía trong có mỏm trâm trụ, phía sau có rãnh để gân cơ trụ sau lướt qua.
1.5. Xương quay (radius)
Là một xương dài nằm ngoài xương trụ.
1.5.1. Định hướng
Để đầu to xuống dưới, mỏm trâm quay ra ngoài, mặt có nhiều rãnh của
đầu này ra sau.
1.5.2. Mô tả
Xương quay gồm có thân và 2 đầu.
- Thân xương: hình lăng trụ tam giác có 3 mặt, 3 bờ.
+ Ba mặt: (trước - sau - ngoài)
• Mặt trước: ở trên có cơ dài gấp ngón cái bám, ở dưới có cơ sấp vuông bám, ở giữa có lỗ dưỡng cốt.
• Mặt sau: tròn ở 1/3 trên có cơ ngửa ngắn bám. Lõm thành rãnh ở dưới, có cơ dạng dài và cơ duỗi ngắn ngón cái bám.
• Mặt ngoài: tròn, ở giữa có diện gồ ghề cho cơ sấp tròn, ở trên có cơ
ngửa ngắn bám.
• Đầu dưới: to hơn đầu trên, bè ra hai bên và dẹt từ trước ra sau, trông như hình khối vuông có 6 mặt, ở mặt trên dính vào thân xương; mặt dưới có 2 diện tiếp khớp với xương cổ tay (xương thuyền và xương nguyệt); ở mặt ngoài dưới có mỏm trâm quay xuống thấp hơn mỏm trâm trụ 1 cột. Mặt trong hơi lõm (hõm trụ xương quay) để khớp với chỏm xương trụ; ở mặt trước có cơ sấp vuông bám; mặt ngoài có 2 rãnh để cho gân cơ dạng dài, gân cơ duỗi ngắn ngón cái và hai gân cơ quay lướt qua; mặt sau có nhiều rãnh từ ngoài vào trong để cho gân cơ dài duỗi ngón cái, gân cơ duỗi riêng ngón trỏ và gân cơ duỗi chung ngón
tay lướt qua.
1. Vành khăn quay
2. Cổ xương quay
3. Lồi củ cơ nhị đầu
4. Bờ trước xương quay
5. Lỗ nuôi xương quay
6. Bờ trong xương quay
7. Mỏm trâm quay
8. Mỏm trâm trụ
9. Lỗ nuôi xương trụ
10. Bờ trước xương trụ
11. Bờ ngoài xương trụ
12. Mỏm vẹt xương trụ
13. Hõm sigma lớn
14. Mỏm khuỷu
15. Diện khớp với đầu dưới xương trụ


Hình 2.8. Xương quay
1.6. Các xương bàn tay (ossa manus)
Gồm có các xương cổ tay, các xương đốt bàn tay và các xương đốt ngón
tay.
1.6.1. Các xương cổ tay
Ở cổ tay có 8 xương nhỏ xếp làm hai hàng trên và dưới, hợp thành một cái máng hay một rãnh.
- Hàng trên: có 4 xương từ ngoài vào trong là xương thuyền, xương
nguyệt, xương tháp, xương đậu.
- Hàng dưới: có 4 xương từ ngoài vào trong là xương thang, xương thê, xương cả, xương móc.
Nhìn chung các xương ở cổ tay, mỗi xương có 6 mặt, trong đó có 4 mặt là diện khớp (trên - dưới - trong - ngoài) và hai diện không tiếp khớp (trước sau) và hai diện trong ngoài của hai xương đầu hàng không tiếp khớp.
Các xương cổ tay hợp thành một rãnh mà bờ ngoài là xương thang và xương thuyền, bờ trong là xương đậu và xương móc, có dây chằng vòng trước cổ tay bám vào hai mép rãnh biến nó thành một ống gọi là ống cổ tay, để cho các gân cơ gấp ngón tay và dây thần kinh giữa chui qua.
1. Xương thuyền
2. Xương cả
3. Xương thang
4. Xương thê
5. Xương đốt bàn I
6. Đốt ngón xa (III)
7. Đất ngón giữa (II)
8. Đốt ngón gần (I)
9. Xương đốt bàn V
10. Mỏm xương móc
11. Xương móc
12. Xương tháp
13. Xương đậu
14. Xương nguyệt

Hình 2.9.
Các xương bàn tay
1.6.2. Các xương đốt bàn tay (ossa metacarpi)
Có 5 xương đốt bàn tay đều thuộc loại xương dài, kể từ ngoài vào trong
(đánh số la mã từ I – V) mỗi xương đốt bàn tay có một thân và hai đầu.
Thân xương cong ra trước, hình lăng trụ tam giác, có 3 mặt (mặt sau, mặt trong và mặt ngoài).
Đầu xương: đầu trên có 3 diện khớp với các xương cổ tay và xương bên cạnh (trừ xương đốt bàn tay một I, II và V chỉ có một diện khớp bên), ở dưới là chỏm để tiếp khớp với xương đốt I của các ngón tay tương ứng.
1.6.3. Các xương đốt ngón tay (ossa digitorium manus)
Có 14 xương đốt ngón tay, mỗi ngón tay có 3 đốt, trừ ngón tay cái có 2
đốt, mỗi xương đốt ngón tay có một thân dẹt gồm có 2 mặt (trước và sau) có 2
đầu: đầu trên là hõm, đầu dưới là ròng rọc.
2. CÁC KHỚP XƯƠNG CHI TRÊN (ARTICULATIONES MEMBRI SUPERIORIS)
Có nhiều khớp và đều là các khớp động nhưng chủ yếu là hai khớp chính dễ chấn thương nên có nhiều áp dụng trong lâm sàng là khớp vai và khớp khuỷu.
2.1. Khớp vai - cánh tay (articulatio humeri)
Khớp vai là một khớp chỏm điển hình nấp dưới vòm cùng vai đòn, khi cắt tháo khớp cần phải xoay xương cánh tay để bật chỏm xương cánh tay ra ngoài và khi cắt đoạn thì phải rạch vòm ở phía trước.
2.1.1. Diện khớp gồm có
- Chỏm xương cánh tay chiếm 1/3 khối cầu, ngẩng lên trên và vào trong.
- Ổ chảo xương vai (hõm khớp) so với chỏm xương cánh tay thì nông và
bé.
- Sụn viền: do đặc điểm trên nên cần có sụn viền dính vào xung quanh
hõm khớp để tăng diện tiếp khớp, tuy vậy hõm khớp vẫn còn nông và bé nên có cần có vòm cùng vai đòn để giữ cho chỏm khỏi trật ra ngoài.
1. Chỏm xương cánh tay
2. Gân cơ trên gai
3. Bao khớp
4. Sụn viền
5. Ổ chảo xương vai
6. Sụn bọc

2.1.2. Nối khớp
Hình 2.10. Thiết đồ cắt đứng ngang khớp vai
Là phương tiện chằng buộc các diện khớp với nhau gồm có 2 phần.
Bao khớp (Capsula articularis): là một bao sợi chắc bọc xung quanh khớp, ở trên dính vào xung quanh ổ chảo xương bả vai, ở dưới dính vào đầu trên xương cánh tay (nửa trên bám vào cổ khớp, nửa dưới bám vào cổ tiếp). Bao khớp rộng, lỏng lẻo nên cần có thêm các thành phần khác tới tăng cường trợ lực: phía sau Có các gân cơ khu vai sau; trên có vòm cùng quạ, phía trước mỏng có các dây chằng khớp bám, nhưng vẫn là điểm yếu của khớp.

1. Cơ trên gai

2. Cơ dưới gai
3. Cơ tròn bé
4. Bao khớp
Hình 2.11. Khớp vai (nhìn phía sau)
- Dây chằng gồm có:
+ Dây chằng quạ cánh tay (ligamentum coracohumerale): bám từ mỏm quạ đến 2 mấu động của xương cánh tay, dây này được coi như một phần của gân cơ ngực bé.
+ Dây chằng ổ chảo cánh tay (ligamentum glenohumerahs) có 3 dây:
• Dây chằng trên: đi từ trên hõm khớp đến bám vào phía trên mấu động
bé.
1. Bó trên dây chằng ổ chảo cánh tay
2. Dây chằng quạ cánh tay
3. Bó giữa dây chằng ổ chảo cánh tay
4. Đầu dài cơ nhị đầu cánh tay
5. Bó dưới dây chằng ổ chảo cánh tay
6. Bao khớp

Hình 2.12.
Khớp vai (nhìn trước)
• Dây chằng giữa: đi từ trên hõm khớp tới nền mấu động bé.
• Dây chằng dưới: đi từ trước dưới ổ chảo tới phía dưới cổ tiếp.
Ở giữa 2 dây chằng dưới và giữa là điểm yếu của khớp vai vì bao khớp.
Ở đây mỏng nên chỏm xương cánh tay thường bị trật ra Ở đó (sai khớp) và bị
các cơ kéo vào trong gây ra sai khớp theo kiểu trước trong.
2.1.3. Bao hoạt dịch
Là một bao thanh mạc lót ở mặt trong bao khớp, tiết ra chất dịch đổ vào
ổ khớp có tác dụng làm cho các diện khớp trượt lên nhau dễ dàng.
Chú ý phần gân cơ nhị đầu chạy ở ngoài bao hoạt dịch có liên quan với túi thanh mạc của cơ nhị đầu, cơ dưới vai, cơ Delta. Vì có lỗ thông ở bao khớp nên bao hoạt dịch chạm ngay vào mặt sau của cơ dưới vai.
2.1.4. Liên quan
Chủ yếu với dây thần kinh mũ chi phối vận động cảm giác cho khu vực, cơ Delta ôm lấy khớp vai tạo thành u vai.
Nếu trong chấn thương khi không thấy còn u vai (dấu hiệu gù vai hay nhát rìu) có thể bị sai khớp (khi mất động tác).
2.1.5. Động tác
Là khớp chỏm điển hình nên động tác rất rộng rãi.
2.1.6. Đường vào khớp
Tuỳ theo mục đích của phẫu thuật có thể rạch vào khớp theo các mặt khác nhau nhưng đường tốt nhất là đường rạch theo bờ trước trong cơ Delta (theo rãnh Delta ngực).
2.2. Khớp khuỷu (articulatio cubitis)
Là một khớp gấp duỗi cẳng tay vào cánh tay và sấp ngửa bàn tay, do 3 khớp nhỏ tạo thành.
- Khớp cánh tay trụ là khớp ròng rọc.
- Khớp cánh tay quay là khớp lồi cầu.
- Khớp quay trụ trên là khớp trục.
2.2.1: Diện khớp
Diện khớp khuỷu bao gồm:

- Đầu dưới xương cánh tay: gồm có ròng rọc tiếp khớp với hõm Sigma lớn xương trụ, lồi cầu khớp với đài quay của xương quay, huyệt (trên ròng rọc) khớp với mỏm vẹt của xương trụ,

1. Dây chăng vòng quay

2. Túi bịt hoạt dịch quay
3. Túi bịt hoạt dịch trụ
Hình 2.13. Cắt đứng ngang khớp khuỷu
hố khuỷu (ở phía sau) khớp với mỏm khuỷu của xương trụ.
- Đầu trên xương trụ: gồm hõm Sigma lớn để khớp ròng rọc của xương cánh tay, hõm Sigma nhỏ tiếp khớp với vành đài quay của xương quay.
- Chỏm xương quay: gồm đài quay khớp với lồi cầu xương cánh tay, vành khăn quay tiếp khớp với hõm Sigma nhỏ của xương trụ.
Bình thường mỏm trên lồi cầu, mỏm trên ròng rọc và mỏm khuỷu nằm trên một đường thẳng, mỏm khuỷu cách đều 2 mỏm kia (khi duỗi tay).
Khi gấp tay, 3 mỏm trên tạo nên một tam giác cân có đỉnh là mỏm khuỷu.
2.2.2. Nối khớp
- Bao khớp (capsula articularis): là một bao sợi bám vào xung quanh diện khớp của xương cánh tay và xương trụ, đặc điểm của bao khớp thì mỏng phía trước, phía sau và dầy ở hai bên vì khớp khuỷu là khớp gấp duỗi cẳng tay.
Chú ý: bao khớp ở dưới dính đến tận cổ xương quay do đó chỏm xương quay xoay được tự do trong bao khớp.
Dây chằng: vì khớp khuỷu có động tác gấp và duỗi là chính, nên các dây chằng bên chắc và mạnh, gồm có:
+ Dây chằng khớp cánh tay trụ quay: có 3 bó
• Dây chằng bên quay (ligamentum collatterale radiale): bó trước đi từ mỏm trên lồi cầu vòng quanh đài quay tới bám vào bờ trước hõm Sigma bé, bó giữa đi từ mỏm trên lồi cầu vòng quanh đài quay tới bám vào bờ sau hõm
Sigma, bó sau đi từ mỏm trên lồi cầu toả hình quạt tới bám vào mỏm khuỷu.
1. Dây chằng bên quay (bó trước)
2. Dây chằng bên quay (bó giữa)
3. Dây chằng vòng
4. Gân cơ nhị đầu
5. Túi hoạt dịch mỏm khuỷu
6. Dây chằng bên quay (bó sau)
7. Gân cơ tam đầu
8. Bao khớp

Hình 2.14
. Dây chằng bên quay
• Dây chằng bên trụ (ligamentum collatterale ulnare): bó trước từ mỏm
trên ròng rọc đến mỏm vẹt, bó giữa bám từ mỏm trên ròng rọc đến nền mỏm vẹt và bờ trước xương trụ, bó sau bám từ mỏm trên ròng rọc toả hình quạt đến bám vào mỏm khuỷu.
1. Gân cơ nhị đầu
2. Dây chằng vòng
3. Dây chằng bên trụ (bó trước)
4. Mỏm trên ròng rọc
5. Gân cơ tam đầu
6 Dây chằng bên trụ (bó giữa)
7. Dây chằng bên trụ (bó sau)
8. Túi hoạt dịch mỏm khuỷu


Hình 2.15. Dây chằng bên trụ
• Dây chằng sau và dây chằng trước, hai dây chằng này rất mỏng đi từ xương cánh tay tới xương quay và xương trụ. Ngoài ra, đây chằng sau còn có các thớ sợi ngang nối 2 bờ của hố khuỷu với nhau, có tác dụng giữ cho mỏm khuỷu khỏi trật ra ngoài.
+ Dây chằng khớp quay trụ trên có hai dây:
• Dây chằng vòng (ligamentum anulare radii): từ bờ trước Sigma bé vòng quanh cổ xương quay đến bờ sau hõm Sigma bé.
• Dây chằng vuông (ligamentum quadratum) buộc cổ xương quay vào bờ
dưới của hõm Sigma bé.
2.2.3. Bao hoạt dịch
Là một bao thanh mạc lót mặt trong bao khớp và dính vào hai đầu xương ở xung quanh sụn bọc.
2.2.4. Liên quan
Ở mặt trước khớp khuỷu liên quan với hai rãnh nhị đầu trong và màng nhị đầu ngoài và các bó mạch thần kinh lướt qua.
Ở phía sau khớp khuỷu có cơ tam đầu bám,trong rãnh ròng rọc khuỷu có dây thần kinh trụ lướt qua.

1,2. Các bó của dây chằng bên quay

3. Dây chằng vòng quay
Hình 2.16. Dây chằng vòng quay
2.2.5. Động tác
- Khớp cánh tay trụ quay có động tác gấp duỗi cẳng tay.
- Khớp quay trụ trên và khớp quay trụ dưới có động tác sấp ngửa bàn tay.
2.2.6. Đường vào khớp
Tuỳ theo mục đích của phẫu thuật có các đường vào khớp khác nhau, nhưng đường rạch an toàn và mở rộng là đường rạch giữa sau (đọc giữa mỏm khuỷu) không gây tổn thương cho mạch máu thần kinh và dẫn lưu tốt.
2.3. Các khớp nhỏ khác
2.3.1. Khớp quay - trụ dưới
- Diện khớp gồm có chỏm xương trụ có 2 diện khớp, diện ngoài hình cầu chiếm 2/3 chỏm; diện dưới hình tam giác và diện khuyết trụ của xương quay.
- Bao khớp dính vào bờ trước và sau của dây chằng tam giác và bao quanh mặt khớp, rồi được tăng cường bởi dây chằng quay trụ trước và sau.
- Dây chằng tam giác là một tấm sụn sợi căng từ mặt ngoài mỏm trâm trụ tới bờ dưới khuyết trụ, có tác dụng như một đa khớp chêm vào giữa xương trụ và xương tháp, xương nguyệt ở cổ tay. Vì vậy, trong chấn thương ít khi có sai khớp quay trụ dưới riêng biệt mà kèm theo có gãy 2/3 dưới xương quay.
- Bao hoạt dịch: lót ở bên trong bao khớp.
- Động tác sấp ngửa cẳng tay. Khi khớp cánh tay - quay hoạt động thì diện khuyết trụ xương quay lăn quanh chỏm xương trụ biên độ khoảng 1800.
2.3.2. Khớp quay - cổ tay
- Diện khớp: gồm có đầu dưới, mặt dưới xương quay với 2 diện khớp: diện ngoài hình tam giác khớp với xương thuyền; diện trong hình tứ giác khớp với xương nguyệt.
- Bao khớp có đặc điểm dày ở trước và 2 bên, mỏng ở sau.
- Dây chằng: khớp có 4 dây chằng
+ Dây chàng bên cổ tay quay đi từ mỏm trâm quay tới xương thuyền.
+ Dây chằng bên cổ tay trụ đi từ mỏm trâm trụ tới xương tháp và đậu.
+ Dây chằng quay cổ tay-gan tay đi từ 2 xương cẳng tay xuống gan tay. Phần lớn các thớ sợi tụm lại bám vào xương cả.

tháp.
+ Dây chằng quay cổ tay-mu tay từ xương quay tới bàn tay và xương
- Bao hoạt dịch lót trong bao khớp nhưng do bao khớp mỏng ở mặt sau
nên bao hoạt dịch có thể chui qua tạo túi bịt hoạt dịch.
- Động tác chủ yếu là gấp và duỗi, ngoài ra còn có thể khép và dạng. Cổ tay gấp nhiều hơn duỗi và khép nhiều hơn dạng, do đó các xương cổ tay sát với nhau khi duỗi, dạng và lỏng lẻo khi gấp, khép.
2.3.3. Khớp bàn tay
Bàn tay có nhiều khớp: các khớp ở cổ tay (giữa các xương cổ tay với nhau), các khớp cổ tay-đốt bàn tay, các khớp gian đốt bàn tay, các khớp bàn tay-đốt ngón tay và các khớp gian đốt ngón tay với nhau (đốt ngón gần và xa...)

1. Xương quay
2. Khớp quay - trụ xa
3. Dây chằng bên cổ tay - quay
4. Xương thuyền
5. Xương cả
6. Các dây chằng gian cốt đốt bàn tay
7. Các dây chằng gian cốt gian cổ tay
8. Dây chằng bên cổ tay - trụ
9. Đĩa khớp
10. Xương trụ

Hình 2.17.
Thiết đồ cắt ngang qua các khớp cảng- bàn tay

Submit "Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên" to Digg Submit "Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên" to del.icio.us Submit "Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên" to StumbleUpon Submit "Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên" to Google Submit "Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên" to Facebook Submit "Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên" to Twitter Submit "Giải phẫu chi trên xương khớp chi trên" to MySpace

Tags: None Sửa Tags
Chuyên mục
Giải phẫu

Bình luận

# Đăng bình luận qua Facebook